Thế nhưng trong những năm gần đây, do giá cà phê nhân trên thị trường tăng cao đã làm cho nhiều hộ gia đình trong tỉnh ồ ạt chuyển đổi đất các loại cây trồng cạn sang trồng cà phê, thậm chí nhiều người vừa chặt phá diện tích cà phê già cỗi kém năng suất nay lại tiếp tục trồng cà phê dẫn đến diện tích trồng mới cà phê trên địa bàn tỉnh không ngừng tăng lên.

Tình trạng phát triển diện tích cà phê ồ ạt, không theo qui hoạch, kế hoạch này của người dân đã làm cho chính quyền địa phương lúng túng, chưa có biện pháp cụ thể nào để hướng dẫn người dân. Đặc biệt, phần lớn diện tích cà phê trồng mới này đều được trồng ở những vùng khó khăn về nguồn nước tưới, đất trồng cà phê không đủ tiêu chuẩn, đất dốc... Các qui trình kỹ thuật về trồng, chăm sóc ngay từ khâu làm đất, cây trồng xen che phủ... cũng không đảm bảo. Việc tăng nhanh diện tích cà phê này không những không mang lại hiệu quả kinh tế mà còn ảnh hưởng xấu đến tài nguyên môi trường...

Nhằm đảm bảo tính bền vững trong sản xuất, kinh doanh cây cà phê ở tỉnh Đắk Nông cho hiện tại và tương lai, nhất là khi cà phê Việt Nam đang chiếm thị phần lớn trên thị trường quốc tế, theo PGS, TS Phan Quốc Sủng, Nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Kỹ thuật nông, lâm nghiệp Tây Nguyên, người đã có nhiều năm nghiên cứu, theo dõi, có nhiều đề tài khoa học về cây cà phê đã đưa ra 10 giải pháp để sản xuất, kinh doanh cây cà phê bền vững ở Tây Nguyên, trong đó có tỉnh Đắk Nông. Đó là: giảm diện tích cà phê, chỉ giữ lại qui mô diện tích hợp lý dựa theo những công trình điều tra, nghiên cứu, qui hoạch giành quỹ đất cho cây cà phê, chủ yếu là những địa bàn được xác định rất thích hợp về đất đai, khí hậu, nguồn nước ( thực tế cho thấy ở tỉnh Đắk Nông điều kiện được xác định phù với với cây cà phê là huyện Đắk Mil). Có kế hoạch và chỉ đạo việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng với những diện tích cà phê không thích hợp sang những cây trồng khác phù hợp, mang lại hiệu quả về kinh tế lẫn môi trường, xã hội, đồng thời tổng kết các mô hình chuyển đổi, hoặc trồng xen các loại cây ăn quả trong vườn cà phê để nhân rộng mô hình. Cần có cơ cấu giống cà phê phù hợp, trong đó ngoài giống cà phê vối là chủ lực còn phát triển thêm cà phê chè, cà phê mít. Xây dựng các thương hiệu cà phê của tỉnh nói chung và các doanh nghiệp nói riêng, các dạng sản phẩm từ cà phê xô đến các dạng thành phẩm đều phải có chất lượng cao, luôn ổn định. Tìm mọi biện pháp để không ngừng hạ giá thành trong quá trình sản xuất, nhằm nâng cao hiệu quả của sản xuất (tăng cường bón phân hữu cơ, phân vi sinh, trồng xen cây đậu đỗ các loại, phân xanh ở chung quanh bờ lô, giảm lượng phân bón hoá học..). Tôn trọng hệ sinh thái tổng hợp theo yêu cầu sinh lý của cây cà phê, nhất là phải trồng cây đai rừng chắn gió, che bóng, cây che phủ mặt đất để điều hoà ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm, giảm tốc độ gió, hạn chế xói mòn, rửa trôi đất... Tăng cường xây dựng cơ sở hạ tầng, đổi mới thiết bị công nghệ từ sân phơi, nhà kho, các cơ sở chế biến. Xây dựng chính sách giá cả trong thu mua sản phẩm với nguyên tắc: chất lượng cao, trả giá cao, chất lượng thấp thì trả giá thấp, thậm chí không thu mua. Không ngừng nâng cao chất lượng cà phê trên thị trường, đồng thời, tỉnh cũng như các doanh nghiệp chuyên sản xuất, kinh doanh cà phê đẩy mạnh công tác tiếp thị, quảng bá, giới thiệu các dạng sản phẩm, thương hiệu cà phê rộng rãi trên thị trường trong và ngoài nước. Các nội dung nêu trên cũng đã được PGS. TS Phan Quốc Sủng nêu ra tại nhiều cuộc hội thảo, hội nghị khoa học chuyên về sản xuất, kinh doanh cà phê ở Tây Nguyên nói riêng và cả nước nói chung.

Vấn đề đặt ra hiện nay là các ngành chức năng, chính quyền địa phương cần soát xét lại diện tích cà phê hiện có trên địa bàn, nhất là diện tích cà phê trồng mới, nếu nơi nào không phù hợp với điều kiện đất đai, thổ nhưỡng, khí hậu, nước tưới... thì tuyên truyền, vận động người dân không nên trồng mới cà phê mà chuyển sang trồng các loại cây trồng khác để ổn định diện tích cà phê như chủ trương của tỉnh, đồng thời đầu tư thâm canh tăng năng suất, chất lượng cà phê nhằm tạo ra một nền sản xuất cây cà phê bền vững, một thế mạnh của tỉnh Đắk Nông hiện nay.

Theo

Nguyễn Công Lý
(Văn phòng Tỉnh ủy Đắk Nông)