Theo giấy tờ, nghệ nhân Y Ngân năm nay gần 101 tuổi, nhưng ông cho biết mình đã sống qua 114 mùa rẫy rồi, cứ một mùa lên nương là một tuổi. Bà con dân tộc M’Nông xã Quảng Sơn, huyện Đắk Nông (tỉnh Đắk Nông) nơi  nghệ nhân Y Ngân sinh sống đều tự hào về già làng Y Ngân, xem ông là hình ảnh của dân tộc M’Nông dũng mạnh nhưng đam mê ca hát, thuỷ chung với dòng sông con suối, với cái nương, cái rẫy của núi rừng Tây Nguyên. Hơn 100 tuổi nhưng mắt nghệ nhân vẫn sáng, nhìn rõ hàng trăm mét, giọng nói khoẻ như thanh niên, đôi chân hàng ngày vẫn lội suối, đi nương rẫy cùng con cháu trong buôn. Giọng hát của nghệ nhân Y Ngân vang lên hàng ngày, trong những dịp lễ hội hay lên nương rẫy để động viên con cháu hăng say lao động và yêu thương nhau. Nghệ nhân Y Ngân nhớ rõ từng lời của hơn 100 bài hát dân ca M’Nông với nội dung ca ngợi tình yêu thương lứa đôi, tình thuỷ chung vợ chồng, tình cảm ông bà con cháu, gắn bó giữa con người với thiên nhiên, tình yêu lao động... Những đêm hội mừng vụ mùa mới, mừng năm mới không thể thiếu giọng hát và tiếng sáo, tiếng khèn, tiếng đàn của nghệ nhân Y Ngân. Nghệ nhân tự mình làm ra hơn hai chục nhạc cụ khác nhau. Những vật liệu của rừng núi như tre, trúc, sáp mật ong, sừng trâu... qua bàn tay tài hoa, sự đam mê và kiên nhẫn của nghệ nhân Y Ngân đã trở thành sáo, khèn, đàn... đậm đà bản sắc dân tộc M’Nông. Có những nhạc cụ mà nghệ nhân phải miệt mài cả chục năm trời mới hoàn thiện và ưng ý. Nghệ nhân Y Ngân rất tận tình hướng dẫn, dạy hát và kỹ thuật thổi sáo, chơi đàn cho thanh niên dân tộc M’Nông trong buôn, ông cứ mong chọn được người kế nghiệp mình để lưu giữ những bài hát của dân tộc M’Nông cho con cháu đời sau, vì tuổi cao thì cũng có ngày về với tổ tiên. Nghệ nhân Y Ngân thường tâm sự với con cháu trong buôn: “Muốn có giọng hát hay thì hãy giữ cho tâm hồn mình trong sáng, phải biết yêu lao động, yêu núi rừng, sống có tình có nghĩa, thương yêu nhau, đừng làm những điều xấu mà cái bụng mình không yên, cái đầu mình không sáng”.

Bây giờ lòng nghệ nhân Y Ngân vui lắm khi thấy nhiều thanh niên M’Nông say sưa hát những bài hát dân ca M’Nông, những đội văn nghệ cồng chiêng ngày một nhiều hơn, văn hoá của dân tộc M’Nông không những được lưu giữ và ngày càng được phát triển. Nghệ nhân Y Ngân cũng rất tự hào được Nhà nước và ngành văn hoá tặng cho ông nhiều huy chương các loại khi ông tham gia các hội diễn văn nghệ từ địa phương đến Trung ương. Giọng hát và tiếng sáo, tiếng khèn của nghệ nhân Y Ngân vẫn tiếp tục vang xa, hoà nhịp với cuộc sống đầy hứa hẹn ấm no, hạnh phúc của bà con dân tộc M’Nông nói riêng, đồng bào dân tộc thiểu số Tây Nguyên nói chung.

 Trần Hữu Hiếu